Miałam niedawno okazję uczestniczyć w niecodziennym wydarzeniu – pojedynku naukowców i naukowczyń, którzy na jeden dzień zdecydowali się przenieść ze swoich laboratoriów na scenę i w krótkich, przystępnych, bardzo zabawnych i zdystansowanych prezentacjach przedstawić to, czym zajmują się na co dzień. 

Wydarzenie było zorganizowane przy współpracy miejscowego uniwersytetu, lokalnego centrum badań naukowych Eurac oraz prywatnej organizacji zajmującej się rozwojem i popularyzacją nauki Noi. Celem  tego przedsięwzięcia było uprzystępnienie zagadnień naukowych poprzez prezentację badań prowadzonych w lokalnych instytucjach. Formę zaczerpnięto od slamów poetyckich, czyli konkursów, w czasie których młodzi lub debiutujący autorzy i autorki mogą zaprezentować swoją twórczość w krótkich wystąpieniach scenicznych. Publiczność lub wybrane spośród niej jury zazwyczaj typuje zwycięzcę. W tym przypadku zmieniono twórczość artystyczną na naukę. 

Osoby zajmujące się na co dzień prowadzeniem badań, doświadczeń i szeroko pojętą pracą naukową zostały zaproszone do podzielenia się procesem i rezultatami swojej działalności w jednym z używanych tu na co dzień języków, czyli po włosku, niemiecku lub angielsku. Tematyka była tak szeroka, jak sama nauka. Wysłuchałam niezwykle ciekawych prezentacji: o statystykach dotyczących stanu wód i opadów na terenach alpejskich, chorych winoroślach czy projektowaniu inteligentnych domów; także o tym, w jaki sposób ludzkie ciało odbiera zapachy i jak na nie reaguje. Miałam także okazję wysłuchać tego, co zmienia się w mózgu człowieka pod wpływem choroby Parkinsona oraz jak możliwe jest wyhodowanie małych mózgów-komórek do badań nad tą chorobą i o trudnościach w badaniu realnej diety człowieka. Również bardzo interesujące były informacje o zależnościach w zachowaniu drzew i ludzi oraz o językowych wykluczeniach i językowym obrazie świata.  

Te i wiele innych prezentacji, chociaż z naturalnie zrozumiałych przyczyn nie wyczerpywały tematu, mogły stanowić nie lada inspirację, chociażby do lepszego rozumienia miejscowego kolorytu czy przyczyn różnych zmian i zjawisk. Forma tego wydarzenia była niezwykle prosta, a jakże użyteczna, i do tego bardzo łatwa do zorganizowania w szkołach. Bo dlaczego by nie zastąpić „sprawdzianu po dziale trzecim” naukowym slamem? Zamiast – „przygotuj prezentację multimedialną na temat właściwości mydła i środków czyszczących” – można zaproponować  wspólną pracę nad ciekawą narracją realizowaną według ustalonego modelu, zawierającego jasne wskazówki działania. Może  to dotyczyć mydlin w kasztanach i tego, w jaki sposób wykorzystać „kolczastych kolegów” do zrobienia naturalnego mydła. 

Zatem: zamiast  wypisać na slajdach wzory chemiczne mydlin, przedstaw krótko, zwięźle i z humorem siebie, jako osobę zainteresowaną kasztanami i ich magicznymi właściwościami.  Taka opowieść doprowadzi widzów do danego odkrycia i jego znaczenia razem z tobą, również z wykorzystaniem memów i kultury popularnej (bo dlaczego by nie stworzyć postaci mydlarskiego detektywa, detektywa czyścioszka?). Niezwykłe znaczenie ma także interakcja ze słuchaczami, krótki konkurs, głosowanie, odniesienie się do wspólnych doświadczeń. Zbudowane na początku zaufanie publiczności trudno w dziesięć minut stracić, a płynące z tego korzyści np. dla szkolnej klasy mogą być nieocenione.

Może zatem warto zorganizować slamy naukowe w naszych szkołach i domach?

Więcej informacji na temat Science Slam i relacje fotograficzne można znaleźć na stronie: https://www.scienceslam.it/en, dostęp: 25.10.2026.

Niech nauka będzie z Wami!