W czasach dobrobytu, przymusu natychmiastowego zaspokajania i presji nieskończonych możliwości, niezwykle trudno jest skupić się na rzeczach małych (które wcale niekoniecznie są małe). Prawie nigdy nie udaje mi się jednak niczego skończyć. Przerywam czytanie wiersza w połowie, niezależnie od tego, czy mi się on podoba, czy mnie czymś zaintrygował, czy dałam się wciągnąć. Nagle nawiedza mnie inna, bardzo ważna myśl: muszę natychmiast otworzyć okno, koniecznie, w tym momencie, albo opróżnić zmywarkę. Albo kupić bilety na pociąg, bo za 10 minut, kiedy skończę czytać wiersz, zdążą podrożeć…
Gdy czytam wiersz i pojawia się słowo, którego nie znam, zamiast zastanowić się, co ono może oznaczać, czy jaką rolę odgrywa w tym kontekście, poddaję się nieodpartej potrzebie googlowania. Odroczenie zrozumienia, odroczenie nagrody jest niezwykle trudne i wymagające. A przecież jest tak istotne.
To wszakże brak i związane z nim oczekiwanie motywuje. Jeśli pomyślę sobie: chciałabym przeczytać książkę x i w 30 sekund znajdę ebooka – jest niemal pewne, że na pobraniu tekstu się skończy. Co się jednak wydarzy, gdy książki nie będzie w internecie, ani nawet w najbliższej bibliotece, gdy nakład okaże się wyczerpany, a w antykwariacie ostatnia kopia za grube miliony?! Nagle za wszelką cenę muszę ją przeczytać. A w dodatku najpierw postarać się, żeby ją dostać. Podobnie (o czym mówią w podcaście Dlaczego dzieci nie mają już MOTYWACJI? Marcin i Ola) historia ma się z upragnioną deskorolką (koniecznie dzisiaj!), nartami, gitarą czy zajęciami z włoskiego. Zapełniamy sobie minuty i godziny, aby przypadkiem nie dopuścić do znudzenia, lub – co gorsza – zmarnowania naszego cennego czasu. Jednak wektor tego czasu zwrócony jest w stronę pozyskiwania nowego, zamiast użytkowania i kreatywnego przetwarzania tego, co już mamy.
Bycie w stanie wiecznego działania, przebodźcowania, aktywności, musi powodować rozdrażnienie i napięcie, którymi chcąc nie chcąc karmimy również nasze otoczenie. W którymś momencie nawet komputer sygnalizuje osiągnięty limit otwartych kart (500). Natychmiastowe zaspokojenie każdej potrzeby, czy zrealizowanie każdego pomysłu zamiast oczekiwanego zaspokojenia, niesie ze sobą raczej frustrację i poczucie, że „to nie było to”. Pojawiają się obojętność (Jak UCZYMY dzieci obojętności) oraz brak satysfakcji z podejmowanych działań.
Bo nie można przecież robić wszystkiego na raz. Satysfakcja wiąże się z wyborem. Z akceptacją tego, że jest tak, jak ma być, że są rzeczy, których nie mamy albo których nie potrafimy zrobić. A także tego, że mamy swoje plany i pragnienia, oraz że dążymy do ich realizacji (nawet jeśli po drodze się zmienią i nie uda nam się dojść do pierwotnego celu). Satysfakcjonujące jest przeczytanie wiersza i oczekiwanie na zachwyt, który może się pojawić dopiero po lekturze całości; po przepuszczeniu tekstu przez filtry własnego rozumienia i emocjonalności.
Żyjemy w świecie, w którym przez kilka chwil odbieramy świadomie i podświadomie tyle sygnałów, bodźców, lęków, myśli, przeżywamy tyle złożoności, ile nasi wiejscy przodkowie przeżywali w rok. Nasze mózgi i ciała stopniowo się do tego przystosowują, często jednak stawiają zrozumiały opór. Dlatego tak ważne jest zadbanie o własny spokój. Relacje, więzi, wartości, wytrwałość i umiejętność ciekawego i aktywnego oczekiwania, pogłębianie swoich pasji; aż wreszcie odpoczynek – na to wszystko potrzeba czasu.
Na czytanie poezji też potrzeba czasu. Warto go poświęcić, aby więcej zobaczyć i, aby dokopać się do braku. Wiersz potrafi przebijać się przez niedostrzegalne gołym okiem warstwy rzeczywistości, odkrywając w ten sposób przed czytelnikiem, ile rzeczy w codziennym pędzie nam umyka.
Czy da się zatem dziś czytać poezję? Da się, ale jest to trudne – dlatego tym bardziej fascynujące.
Źródła i inspiracje:
podcasty Oli i Marcina:
#238 Jak UCZYMY dzieci obojętności
#275 Dlaczego dzieci nie mają już MOTYWACJI?
cbt.pl/poradnie, dostęp: 20.10.2026
