State of Science Index to badanie postaw społecznych wobec nauki i technologii realizowane przez koncern 3M. Przeprowadzane od 2018 roku w 17 krajach, w tym w Polsce, na reprezentatywnej grupie osób dorosłych pokazuje, jak w czasie pandemii zmienił się stosunek społeczeństwa do nauki i technologii.

Zaufanie do nauki

Zarówno w polskiej edycji badania, jak i w wynikach globalnych odnotowano wzrost zaufania do nauki i naukowców względem danych sprzed pandemii. W przypadku zaufania do nauki wśród Polaków wzrost ten wyniósł 3% (z 85% w  roku 2019 do 88% w 2022 roku). Co ciekawe, najwyższy wskaźnik zaufania do nauki zanotowano w badaniu z 2020 roku i wyniósł on 90%, a w kolejnych latach obserwowano jego nieznaczny spadek. Podobnie prezentują się wyniki zaufania do naukowców, są o 5% wyższe niż tuż przed wybuchem pandemii (78% w roku 2019, 83% w 2022 roku), ale niższe niż w 2020 roku (85%).

W badaniu pytano również o zaufanie do źródeł informacji ze świata nauki. Najbardziej ufamy naukowcom i inżynierom oraz programom dokumentalnym. Nieco mniej – specjalistom w dziedzinie medycyny i służby zdrowia (72%). Nauczyciele plasują się dopiero na czwartym miejscu – ufa im 60% badanych. Najmniejszym zaufaniem cieszą się media społecznościowe, politycy i celebryci.

Mimo doświadczenia pracy i nauki zdalnej, tylko niespełna połowa respondentów uważa, że nauka jest bardzo ważna w ich życiu. Jest to spadek aż o 10 % względem badania z 2020 roku.

STEM

10% respondentów zadeklarowało, że rozważało karierę związaną z przedmiotami ścisłymi (STEM – nauka, technologia, inżynieria, matematyka), ale jej nie podjęło. Jako powody tej decyzji wymieniane są przede wszystkim niedostateczne zasoby, brak ciekawych i angażujących zajęć z tej dziedziny w szkole lub na uczelni, oraz brak wiary we własną inteligencję.

Tym, co zdaniem badanych korporacje mogłyby zrobić, by zwiększyć zainteresowanie przedmiotami ścisłymi, jest przede wszystkim tworzenie zasobów umożliwiających dzieciom angażowanie się w nauki ścisłe od najmłodszych lat oraz przygotowanie programów takich jak staże, obozy letnie i warsztaty.

Szkolnictwo branżowe

89% badanych uważa, że potrzeba w kraju więcej pracowników wykonujących zawody specjalistyczne. Ponad połowa jest przekonana, że po ukończeniu szkoły zawodowej lub technikum zarobiłaby tyle samo, co z dyplomem uniwersyteckim. Jednocześnie jedynie 16% badanych zadeklarowało, że aktualnie wykonuje pracę w zawodzie wykwalifikowanym. Ponad połowa nigdy nie rozważała takiej ścieżki zawodowej. Jako powody podawane były: brak wystarczających możliwości rozwoju kariery, brak możliwości finansowych oraz odmienne pasje i zainteresowania.

Zrównoważony rozwój

Większość Polaków (86%) uważa, że nauka może uczynić świat bardziej zrównoważonym. Prawie ¾ z nas niepokoją zmiany klimatu, natomiast jedynie 8% nie wierzy, że klimat się zmienia.

Wyniki polskiej edycji badania są zbieżne z wynikami globalnymi. Wierzymy nauce i naukowcom bardziej niż przed pandemią. Jesteśmy nieufni wobec informacji prezentowanych w mediach społecznościowych oraz przez celebrytów. Dostrzegamy bariery powstrzymujące uczniów przed wyborem nauk ścisłych – brak dostępnych zajęć lub środków finansowych. Sądzimy, że nauka jest drogą do pokonania wyzwań współczesnego świata oraz przewidujemy, że w przyszłości świat będzie bardziej polegał na wiedzy naukowej niż kiedykolwiek.

Źródła: nauka3m.pl/2022-SOSI-Global-Report_PL.pdf, 3m.com/state-of-science-index-survey