W Owińskach w powiecie poznańskim nad Wartą znajduje się miejsce zupełnie niezwykłe. W starannie odremontowanym i odpowiednio przystosowanym budynku dawnego kompleksu klasztorno-miejskiego, otwarto Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niewidomych. Na jego terenie osoby niewidome mogą uczęszczać do szkół na każdym poziomie kształcenia (od podstawówki przez liceum do szkoły branżowej i przysposobienia zawodowego) oraz na zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze, takie jak nauka nawiązywania kontaktów, kształtowanie sposobów komunikacji z otoczeniem, zajęcia ruchowe i uczące samodzielności. Na terenie ośrodka znajdują się również innowacyjne obiekty wspomagające naukę i umożliwiające wielozmysłowe poznawanie świata: Park Orientacji Przestrzennej, przysposabiający do samodzielnego poruszania się po mieście, Muzeum Tyflologiczne oraz Aromatorium – biblioteka zapachów sprowadzanych z różnych miejsc i zakątków świata.
Park Orientacji Przestrzennej otwarty w 2012 roku jest najnowocześniejszym tego typu obiektem w Polsce i w Europie. Na powierzchni ponad 3 hektarów znajduje się wiele budynków i miejsc o różnorodnym charakterze. Jest on połączeniem parku krajobrazowego z odtworzonym barokowym ogrodem i aleją grabową. Rośnie w nim ponad 300 rodzajów roślin – wszystkie dokładnie opisane w alfabecie Braille’a oraz drukiem powiększonym. Stoi tu również szklarnia, której dzieci używają do zabawy w ogrodników, a także stary dom ogrodnika, współcześnie przekształcony na przestrzeń wspólną z kuchnią, w której podopieczni mogą realizować swoje pasje kulinarne. Oprócz tego: labirynty i ścieżki z przeszkodami, odpowiednio dostosowane (także do celów kształceniowych) place zabaw i przestrzenie do ćwiczenia orientacji, jeziorko z molo do wędkowania i pływania, krany na wodę z ozdobnymi figurkami zwierząt, pozwalające dziecku na orientowanie się, w której części parku się znajduje.
Muzeum Tyflologiczne to jedyne w Polsce muzeum poświęcone historii i kulturze osób niewidomych. Inne tego typu muzea odwiedzić można w największych miastach europejskich: w Wiedniu, Paryżu, Pradze, Brnie, Bazylei. W muzeum w Owińskach zapoznać się można z eksponatami sprzed 100-200 lat, które służyły wówczas jako pomoce naukowe dla niewidomych. Są to na przykład: mapy tyflologiczne, grafiki dotykowe, narzędzia do wykonywania dotykowych reliefów czy rysunków, także narzędzia do pisania – od tabliczek do maszyn czy płyt z nagranymi książkami mówionymi.
Najnowszym obiektem otwartym na terenie ośrodka w lutym 2023 roku jest biblioteka zapachów. Pomysł zainspirowany został okresem edukacji zdalnej w czasie pandemii, kiedy to wychowawcy zaczęli wysyłać podopiecznym różne zapachy ze swojego otoczenia, a ci w odpowiedzi zaczęli odsyłać próbki ze swoich domów. Projekt wymiany rozrósł się, obejmował kolejne osoby, miejsca i instytucje. Obecnie w bibliotece znajduje się ponad 6000 zapachów o bardzo różnym pochodzeniu. W Aromatorium można się dowiedzieć, jak pachnie bursztyn, kupa słonia, zioła czy lawendowe pranie. Dzięki poznawaniu nowych zapachów uczniowie są w stanie lepiej opowiadać otaczający ich świat, a także uczyć się orientacji przestrzennej i związanych z nią doznań, dowiadują się, jak pachnie warzywniak czy wulkanizacja. Miejsce to wykorzystywane jest również do uczenia się zapachów przypraw i potraw, co pomaga w zajęciach kulinarnych. W bibliotece prowadzone są także sesje rehabilitacyjne i relaksacyjne dla uczniów mieszkających w należącym do ośrodka internacie.
Dzięki swojej unikalnej urodzie i innowacyjnych rozwiązaniach ośrodek cieszy się dużą popularnością nie tylko wśród niewidomych i słabowidzących. Jest otwarty dla zwiedzających i regularnie odwiedza go wielu gości. Po wiekach burzliwej historii, stary kompleks klasztorny przeobraził się w nowoczesne miejsce przyjazne edukacji inkluzyjnej.
Źródła:
niewidomi.edu.pl, dostęp: 14.06.2023.
